Пред три и пол децении интернетот не беше дел од секојдневието на македонските граѓани. Денес преку него комуницираме, работиме, купуваме, плаќаме, се информираме и користиме различни услуги, а мобилниот телефон стана практично постојана врска со дигиталниот свет.

Дигитализацијата е една од најголемите промени во начинот на живот во 35 години независна Македонија, а бројките можеби најдобро покажуваат колку брзо се случила таа трансформација.

Јубилејната публикација „35 години независна Македонија“ на Државниот завод за статистика го следи развојот на информатичкото општество како еден од процесите што суштински го променија секојдневието. Најновите податоци на ДЗС, објавени во октомври годинава, дополнително ја заокружуваат сликата.

Интернет користат речиси 94 отсто од граѓаните

Во првото тримесечје од 2026 година интернет користеле 93,7 проценти од населението на возраст од 15 до 74 години, додека 91,2 проценти од домаќинствата имале пристап до интернет од дома.

Интернетот за голем дел од населението не се користи повремено, туку постојано. Дури 81,2 проценти од населението на возраст од 15 до 74 години користеле интернет повеќепати во текот на денот.

Начинот на кој го користиме интернетот исто така покажува колку длабоко дигиталните технологии навлегле во секојдневниот живот. Најзастапени се телефонските и видеоповиците преку интернет, кои ги користеле 93,5 проценти од корисниците, додека 88,4 проценти разменувале пораки преку апликации и интернет-платформи.

Уште еден показател ја отсликува промената на навиките – 81,2 проценти од лицата нарачале или купиле стоки или услуги преку интернет во последните 12 месеци.

Интернетот, со други зборови, одамна не е само средство за комуникација. Тој стана простор за работа, купување, информирање, забава и секојдневно функционирање.

Дигиталниот јаз сè уште постои

Но, зад високите проценти остануваат и разлики.

Во градските средини во 2026 година интернет во домот имале 93,8 проценти од домаќинствата, додека во останатите населени места процентот изнесувал 86,4.

Разликата од 7,4 процентни поени покажува дека дигиталната трансформација не се одвива со иста брзина насекаде.

Тоа е важен аспект на современото информатичко општество – пристапот до интернет повеќе не е само прашање на комуникација, туку и на пристап до информации, образование, услуги и економски можности.

Од околу 70 до над 90 проценти домаќинства со интернет за една деценија

Брзината на промената особено се забележува ако се погледнат податоците од последната деценија.

Во средината на минатата деценија околу седум од десет домаќинства во Македонија имале пристап до интернет. Денес интернет имаат повеќе од девет од десет домаќинства.

Истовремено растеше и бројот на луѓе кои редовно го користат интернетот, а дигиталните технологии постепено станаа составен дел од речиси сите сфери на животот.

Трансформацијата не се случи само во домовите.

Речиси сите компании се онлајн

Дигитализацијата силно го промени и деловното работење.

Според податоците на ДЗС за 2025 година, 99,2 проценти од деловните субјекти користеле компјутер, а 97,2 проценти имале пристап до интернет.

Фиксна широкопојасна интернет-конекција имале 92,9 проценти од деловните субјекти со десет или повеќе вработени.

Интернетот и дигиталните алатки така од дополнителна можност станаа практично неопходна инфраструктура за современото стопанство.

Сепак, самиот пристап до интернет не значи и целосна дигитализација. Начинот на кој технологијата се користи, дигиталните вештини, електронската трговија и воведувањето нови технологии остануваат следното ниво на трансформацијата.

Од весник, радио и телевизија до вест на мобилен телефон

Една од највидливите промени се случи во информирањето.

Во првите години од независноста весниците, радиото и телевизијата беа доминантните канали преку кои граѓаните ги добиваа вестите. Со ширењето на интернетот се појави нов медиумски простор во кој информацијата повеќе не мораше да го чека утрешниот весник или следниот радио и телевизиски дневник.

Веста почна да стигнува до читателот во моментот кога се случува.

Дел од таа дигитална трансформација е и приказната на OhridNews.

На 7 декември 2006 година, во време кога традиционалните медиуми сè уште убедливо доминираа во информирањето, од Охрид официјално започна со работа OhridNews.com – првиот информативен интернет портал во Македонија.

Во тоа време интернетот сè уште го освојуваше просторот во македонските домови, а концептот на медиум кој објавува вести исклучиво онлајн беше новина.

Дваесет години подоцна сликата е целосно поинаква. Речиси 94 проценти од населението на возраст од 15 до 74 години користи интернет, информациите се достапни во реално време, а онлајн медиумите и дигиталните платформи се составен дел од современото информирање.

Патот од времето кога веста се чекаше во весник, на радио или во телевизискиот дневник, до времето кога информацијата стигнува на мобилниот телефон во истиот момент кога се случува, можеби најдобро ја отсликува големината на дигиталната промена што Македонија ја доживеа во изминатите три и пол децении.

А OhridNews, кој годинава одбележува 20 години постоење, е дел од таа приказна речиси од нејзините почетоци.

OhridNews
Фото илустрација: Magnific

Извор: Државен завод за статистика – „35 години независна Македонија“ и податоци за користење на информатичко-комуникациските технологии во 2025 и 2026 година.