Манчестер јунајтед, еден од најголемите и најтрофејните англиски фудбалски клубови, сè уште го бара патот по заминувањето на сер Алекс Фергусон. Шкотскиот стручњак ја заврши својата неповторлива приказна на „Олд Трафорд“ во 2013 година, по повеќе од 26 години и 38 освоени трофеи, меѓу кои 13 шампионски титули во Премиер лигата и две во Лигата на шампионите.

Тринаесет години подоцна, неговото наследство останува мерило според кое се оценува секој наследник. Повремените блесоци потсетуваат на некогашната моќ на „црвените ѓаволи“, но клубот не успеа да воспостави траен континуитет на врвот.

Периодот по Фергусон не е без трофеи. Јунајтед ги освои Лигата на Европа, двапати ФА купот, двапати Лига купот и двапати Комјунити шилд. Двапати заврши и како второпласиран во Премиер лигата — со Жозе Мурињо во 2017/18 и со Оле Гунар Солскјер во 2020/21. Сепак, шампионската титула од 2013 година останува последна, а повремените успеси не прераснаа во стабилна борба за најголемите трофеи.

Ерата по „Ферги“ ја започна Дејвид Мојс. Шкотланѓанецот пристигна со углед стекнат низ долгогодишната работа во Евертон, но не ја заврши ниту првата сезона. По неговото заминување, последните четири натпревари ги водеше Рајан Гигс, кој на крајот од сезоната ја заврши играчката кариера.

Следниот обид беше со Луис ван Гал. Искусниот Холанѓанец донесе поинаква фудбалска филозофија и го освои ФА купот во 2016 година, но тоа не беше доволно да остане. Разделбата дојде по две сезони, непосредно по освоениот трофеј.

Потоа надежта се пресели кај Жозе Мурињо. Со „специјалниот“, Јунајтед ги освои Лигата на Европа и Лига купот во 2017 година, а следната сезона стигна до второто место во Премиер лигата. Тоа беше резултатски чекор напред, но шампионот Манчестер сити заврши со 19 бода предност.

Ниту Мурињо не успеа да создаде трајна стабилност. Слабите резултати и јавните несогласувања го одбележаа крајот на неговиот мандат во декември 2018 година.

Тренерската вртелешка продолжи со Солскјер, херојот од финалето на Лигата на шампионите во 1999 година. Човекот што го постигна победничкиот гол против Баерн во Барселона пристигна со огромен навивачки кредит и со почетна серија што ја врати вербата на „Олд Трафорд“.

Норвежанецот го одведе тимот до второто место во првенството и до финалето на Лигата на Европа во 2021 година, загубено од Виљареал по пенали. Но, очекуваниот следен исчекор не се случи. По речиси три години на клупата, Солскјер си замина во ноември 2021 година.

Мајкл Карик привремено ја презеде екипата на три натпревари, пред да пристигне Ралф Рангник. Германецот, еден од влијателните промотори на современиот пресинг, се задржа до крајот на сезоната 2021/22. Неговиот резултатски придонес беше скромен, но дијагнозата остана запаметена: на Јунајтед му треба длабока реконструкција, а не козметички поправки.

Таа порака и денес звучи актуелно. Нов тренер и неколку скапи засилувања можат да донесат краткорочно подобрување, но тешко можат да заменат јасна спортска стратегија.

Следниот голем проект беше Ерик тен Хаг. Успесите со Ајакс, вклучувајќи го и полуфиналето во Лигата на шампионите во 2019 година, беа силна препорака. Во првата сезона го освои Лига купот и заврши трет во Премиер лигата. Во втората го освои и ФА купот, победувајќи го Манчестер сити во финалето.

Но, трофеите не ги прикрија слабостите. Осмото место во првенството во 2023/24 и лошиот почеток на следната сезона повторно го отворија прашањето за насоката во која се движи клубот.

Мандатот на Тен Хаг го одбележаа и дисциплински проблеми и јавни несогласувања. Кристијано Роналдо, кој се врати во Јунајтед во 2021 година, пред доаѓањето на Холанѓанецот, се раздели со клубот во ноември 2022 година по контроверзното интервју. Подоцна следуваше и јавното разидување со Џејдон Санчо. Сепак, целата криза не може да се сведе само на односите во соблекувалната. Одговорноста ги опфаќа и играта, изборот на засилувања и спортското раководење.

Тен Хаг доби отказ во октомври 2024 година. Руд ван Нистелрој привремено ја презеде екипата, а потоа пристигна Рубен Аморим од Спортинг.

Португалецот беше назначен за главен тренер, со задача да воспостави препознатлив систем и да го обнови тимот. Во првата, нецелосна сезона стигна до финалето на Лигата на Европа, но Јунајтед загуби од Тотенхем со 1:0. Уште една можност за европски трофеј заврши со разочарување.

Аморим јавно зборуваше за тешкотиите и за сопствената улога во клубот. По ремито со Лидс на 4 јануари 2026 година, на прес-конференцијата порача дека дошол да биде менаџер, а не само тренер. Следниот ден беше разрешен. Тоа беше уште еден показател колку е важно спортското раководство и човекот на клупата да имаат усогласени очекувања и надлежности.

Во меѓувреме се промени и управувачката структура. Семејството Глејзер ја задржа контролата врз мнозинството гласови, додека ИНЕОС, поврзан со сер Џим Ретклиф, влезе како значаен малцински акционер и ја презеде одговорноста за фудбалските операции.

Новото раководење донесе и непопуларни мерки: намалување на бројот на вработени, кратење на трошоците и поскапување на дел од билетите. Клубот ги образложуваше со потребата од финансиска одржливост. Но, за навивачите останува суштинското прашање: кога организациските промени ќе донесат и трајно подобрување на теренот?

По краткиот привремен ангажман на Дарен Флечер, задачата повторно ја доби Карик. Добриот втор дел од сезоната 2025/26, третото место и враќањето во Лигата на шампионите му донесоа договор до 2028 година.

Сепак, почетокот на новата сезона повторно ја врати старата загриженост. По првите седум првенствени натпревари, Јунајтед има седум бода и само една победа. Во првите две средби од Лигата на шампионите забележа победа и пораз, а од Лига купот испадна по домашниот пораз од Брајтон со 3:2, иако водеше со 2:0.

Притисокот врз Карик расте, но неговата евентуална смена сама по себе не е одговор на прашањата што се повторуваат со години. Тренерите имаат одговорност за резултатите, изборот на составот и играта. Управата, пак, одговара за нивниот избор, за спортската структура и за условите во кои работат.

Јунајтед располага со голема финансиска и комерцијална моќ, но потрошените пари премногу често не се претвораат во соодветен резултат. Кога различни тренери, со различни биографии и фудбалски идеи, повторно наидуваат на слични пречки, оправдано е преиспитувањето да оди и над клупата.

Кој ја определува долгорочната насока? Според кои критериуми се носат засилувањата? Дали избраниот тренер добива тим соодветен на својата идеја и јасно определени надлежности?

Тринаесет години по Фергусон, Манчестер јунајтед сè уште бара одговори. Затоа прашањето повеќе не е само кој ќе седи на клупата на „Олд Трафорд“, туку дали клубот конечно ќе изгради систем што ќе трае подолго од почетниот ентузијазам околу следниот тренер.

Михаил Постоловски

Фото: Илустрација ВИ